Ülkemizdeki Demir Yatakları


data-ad-client="ca-pub-8447255288543551"
data-ad-slot="3941138620"
data-ad-format="auto">

Demir, dayanıklı, dövülebilir, çelik gibi alaşımları sanayide çok kullanılan en önemli madenlerden biri. Sembolü Fe, atom numarası 26, atom ağırlığı 55,85, yoğunluğu 7,85, kaynama noktası 2735°, erime noktası 1535°dir.

Demir, yeryüzünde saf olarak bulunmaz. Birleşikler halinde bulunur. Demir filizi, demirli birleşiğin içinde bulunan elementin cinsine göre özel ad alır. Buna göre; oksijenli birleşik demir oksit (Fe2O3) veya kantaşına hematit, Fe3O4 sembolü ile gösterilen demir oksit birleşiğine mıknatıslı demir oksit, demirin hidrojen ve oksijenle yaptığı birleşiğe limonit, demir-karbon ve oksijen birleşiğine (FeCO3) siderit, kükürtlü demir filizine (FeS2) Prit denir.

Demir oksit kırmızı, mıknatıslı demir oksit mavimtırak-siyahtır. Prit sarı renktedir. Demir birleşikleri renkli olduğu halde saf demir beyaz renktedir. Kolayca dövülüp iş­lenebilir.

Demir, yeryüzünde en fazla bulunan ma­dendir. Yer kabuğunda çok yaygındır. An­cak, işlenebilen demir filizi, yani içinde  % 25 demir bulunan filizler yeryüzüne düz­gün olarak dağılmamışlardır. Memleketi­mizde de demir madenleri bulunmaktadır. Bunların çıkarıldıkları yerleri ve filiz cinsi, maden yatağındaki miktarı şöyle bir tablo da gösterebiliriz:

 

Filizin Bulunduğu Yer

Cinsi

Demir Yüzdesi

Miktarı

Divriği (Sivas)

Magnetit

60

33 Milyon ton

Akdağ (Sivas)

Hematit

96-38

2 Milyon ton

Doğu Hekimhan (Malatya)

Limonit

48

12 Milyon ton

Batı Hekimhan (Malatya)

Magnetit

54-36

5 Milyon um

Doğu Toroslar

Hematit

48-56

30 Müyon ton

Demir cevheri, demir oksitin oksijeni alın­mak suretiyle elde edilir. Bu oksijen alma işi maden kömürü (taş kömürü) ile ısıtılan yüksek fırınlarda olur. Yüksek fırın, 30-40 m. yüksekliğindedir ve iç sıcaklığı 2000°C’dir: fırının içi ateş tuğlasıyla örülmüştür. Oksi­jeni ayrılan demir, içindeki karbon nispetine göre ikiye ayrılır: Beyaz pik, gri pik. Beyaz pik içinde % 2-3 karbon vardır ve çe­lik üretiminde kullanılır, çok serttir. Gri pik içinde karbon oranı yüksektir. Bu yüz­den yumuşaktır. Kolayca dövülür ve işle­nir.

Demir günümüzde çok yaygın şekilde kul­lanılmaktadır. Vagon, lokomotif, otomo­bil, gemi, birçok ev aletleri yapımında, mi­marlık ve inşaatta kullanılır. İnce levhalar haline getirilerek ve kalayla muamele edile­rek teneke imalinde veya sac olarak, ip gibi çekilerek tel yapımında, demir çubuk ola­rak muhtelif aletlerin yapımında kullanılır. Bitki, hayvan ve insanlarda ağırlıklarıyla orantılı olarak demir bulunur. Bu oran, ki­lo başına 5 cg’dir. Buna göre 60 kg ağırlı­ğındaki bir insanda normal olarak 3 gram demir vardır.

Demirin tıpta da büyük yeri vardır. Kansız­lığa karşı demirli ilaçlar verilir. Kemik tedavisinde de demir karbonatı kullanılır. Bir diğer adı “mars safranı” olan demir kar­bonatı taze olarak hazırlanır ve günde üç gramlık dozlar halinde verilir.

kategori: 

Yeni yorum ekle

Zircon - This is a contributing Drupal Theme
Design by WeebPal.