IV. Murat Dönemi Osmanlı Devleti (1612–1640)


data-ad-client="ca-pub-8447255288543551"
data-ad-slot="3941138620"
data-ad-format="auto">

IV. MURAT On yedinci Osmanlı padişahı (1612–1640) I.Ahmet'in oğludur. Annesi Kösem Sultandır. Akıl hastası olan amcası I. Mustafa'nın yerine on bir yaşında iken hükümdar oldu (1623). IV. Murat'ın ilk za­manlan karışıklık içinde geçti. Devleti, annesi Kö­sem Sultanla büyük vezir Kemankeş Ali Paşa yönet­meye başladı. Büyük vezirin rüşvet alması, şeyhülislamı değiştirmesi, ken­disine karşı olanları yok etmeye çalışması gibi ne­denlerle Erzurum'da Abaza Mehmet Paşa, Bağdat'ta Bekir Subaşı ayaklandı. İstanbul'da Yeniçerilerle Sipahilerin zorbalıkları sürüp gitti. Eyalet­lerde güvenlik bozuldu, Kırım'da karışıklık çıktı. Bu durumdan yararlanan İranlılar, Irak'ı ve Doğu Anadolu'yu ele geçirdiler. IV. Murat, yaşı ilerledikçe annesinin, kızlarağasının yardımıyla devlet işlerini yürütmesini iyi karşılamıyor, kıyafet değiştirerek şehirde dolaşıyor, her şeyi öğrenmeye çalışıyordu. Zeki, çabuk kavrayışlı ve belleği kuvvetli idi. Yirmi bir yaşına gelince, devleti kendisi yönetmeye başladı, önce Bağdat üzerine büyük vezir Hafız Ah­met Paşa komutasında bir ordu gönderdi, Bağdat dokuz ay kuşatıldı ise de ele geçiri­lemedi. Hafız Ahmet Paşa görevden alındı.

 Büyük vezir Hüsrev Paşa, ayaklanan Abaza Mehmet Paşayı Erzurum'da kuşatarak teslim olmak zorunda bıraktı. IV. Murat onu Bosna beylerbeyliğine atadı. Hüsrev Paşa Bağdat’ı ele geçiremediği için görevine son verildi. Yerine Hafız Ahmet Paşanın getiril­mesini asker iyi karşılamadı. Diyarbakır'da ayaklanma çıktı. Eyalet sipahileri ile Beyşehir, Seydişehir, Konya ve Eskişehir'deki zorbalar, Hüsrev Paşanın yeniden göreve dönmesini sağlamak için anlaştılar. Kapıkulu ocaklarıyla İstanbul'a geldiler, şehirde güvenlik bozuldu. Büyük vezir olmak iste­yen Recep Paşanın, kışkırtmasıyla İstan­bul'da büyük bir ayaklanma çıktı. Zorbalar, saray çevresinde toplanarak başta Hafız Ahmet Paşa olmak, üzere on yedi kişinin başını istediler. Kendilerine verilen karşılığı ve öğüdü dinlemediler. IV, Murat, saraya gelen Hafız Ahmet Paşayı kaçırtıp kurtar­mak istediyse de ayaklananların direnme­leri üzerine, onu geri getirmek zorunda kaldı. Hafız Ahmet Paşa ayak divanı sıra­sında IV. Murat'ın gözleri önünde öldürüldü (1632). IV. Murat bunlardan öç almaya yemin etti. Zorbalar, büyükvezirliğe getirilen Recep Paşanın kışkırtmasıyla saraya girdiler; padişaha güvenleri olmadığını söyleyerek kardeşleri olan şehzadelerin kendilerine gösterilmesini istediler. Şehzadeleri gördükten sonra, Recep Paşa ile şey­hülislamın araya girmeleri üzerine çekildi­ler. Ayaklananlar, IV. Murat'ın, yaptıklarını yanlarına bırakmayacağını bildikleri için onu hükümdarlıktan indirmeye kalktılar. Fakat aralarında anlaşmazlık çıktığı için bu girişim önlendi. IV. Murat, bütün bu kö­tülüklere neden olan Recep Paşayı boğdurtarak cesedini zorbaların önüne attırdı. Ülkede yolsuzluklar ve ayaklanmalar halkı tedirgin ediyordu. Artık bu duruma son verilmesi zamanı gelmişti. IV. Murat, Sarayburnu'ndaki Sinan Paşa köşkünde bir divan toplayıp yeniçerilerin ve sipahilerin ileri gelenleriyle konuşarak durumu anlattı ve bundan böyle bu tür alışkanlıklara müsamaha edilmeyeceğini bildirdi.

Osmanlı devletini güçlü duruma getirdik­ten sonra, ordusunun başına geçerek İranlılara karşı Revan seferine çıktı (1635). Yolda zorbalıktan sancakbeyi, beylerbeyi olanları, kendilerinden yakınılan kadıları ve öteki görevlileri öldürttü. Bu arada haksız yere öldürülenler de oldu. IV. Murat, Sivas'tan sonra tımarlı sipahileri ikiye a yırarak manevra yaptırdı. Askerlerin bir bölümünü Erzurum'da bıraktı. Kars'ı geçerek İran topraklarına girdi; Revan'ı kuşattı. Ka­le komutanı, on gün kadar dayandıktan sonra teslim oldu. IV. Murat, Revan kalesini onarttı; daha ileri giderek Tebriz'i yıkıp yaktı. Oradan geri döndü. İranlılar, yedi ay kadar sonra Revan'ı geri aldılar.

IV. Murat, Revan'da kazanılan basarıdan yararlanarak dört kardeşinden yirmi beş yaşına gelen ikisini boğdurdu; iki yıl sonra da üçüncü kardeşini öldürttü. Osmanlı şehzadesi olarak yalnız İbrahim kaldı.

IV. Murat, 1638'de büyük bir orda ile Bağ­dat seferine çıktı. Uzun süren bir yürüyüş­ten sonra Musul üzerinden Bağdat'a varıl­dı. Şehir kuşatıldı. Kaleler top ateşine tutul­du. Genel saldırıya geçildi. Kuşatmanın kırkıncı günü Bağdat teslim alındı. IV. Mu­rat, İmamı Azam'ın mezarını ziyaret etti. Bağdat kalesini onarttı. Buraya vali atadı; yanına asker bıraktı. 1639 yılı başında İs­tanbul'a doğru yola çıktı. Büyükvezir Ke­mankeş Kara Mustafa Paşa, İran elçisiyle Kasrı Şirin Antlaşmasını imzaladı. Bağdat ve çevresi Osmanlılara kaldı. Revan ve Azerbaycan İranlılara bırakıldı.

IV. Murat, Osmanlı devletini her yönden güçlendirmek istiyordu. Bunu sağlamak için ileri gelen devlet adamlarından rapor­lar aldı. Bunlar içinde en Önemlisi Koçi Be­yin raporudur. Fakat yapmak iste­diklerini gerçekleştiremedi. Henüz yirmi dokuz yaşında iken Öldü. Herkese yasak ettiği içkiyi bırakamadı. Uzun boylu, geniş omuzlu ve kuvvetli idi. İyi silah kullanırdı. Avcılığa ve cirit oyununa merakı vardı. Topkapı sarayında Revan ve Bağdat köşk­lerini yaptırdı.

kategori: 

Yeni yorum ekle

Zircon - This is a contributing Drupal Theme
Design by WeebPal.