Anadolu'nun Sessiz Şehri Çankırı


data-ad-client="ca-pub-8447255288543551"
data-ad-slot="3941138620"
data-ad-format="auto">

Çankırı, Anadolu yarımadasının kuzeyinde, İç Anadolu Bölgesi Orta Kızılırmak Bölü­mü içinde kurulmuştur. Doğusunda Ço­rum, batısında Bolu, kuzeybatıda Zongul­dak, kuzeyde Kastamonu ve güneyinde An­kara illeri vardır. Merkez ilçe dahil 10 ilçesi vardır. Bunlar; merkez ilçe, Çerkeş, Eldivan, Eskipazar, Ilgaz, Kurşunlu, Orta, Ovacık, Şabanözü ve Yapraklı’dır.

İlin trafik kod numarası 18, denizden yüksekliği 723 metre, yüzölçümü 9.138 km2 (göller dahil), toplam nüfusu 85.073 (2013), merkez ilçe nüfusu 74.442, kır nüfusu 10.631, nüfus yoğunluğu 28 dir.

Coğrafi Yapı:

Topraklarının büyük bir kısmı Batı Kara­deniz bölümünde olan Çankırı, İç Anadolu yaylası ile Kuzey Anadolu dağlarının iç sı­raları arasında yer alır. Kuzeyde, Çankırı- Kastamonu arasında sınır çizen Ilgaz Dağ­ları uzanır. Bu dağlar üzerinde Büyük Hacettepe (2.335 m.), Küçük Hacettepe (2.546 m.), Derviş Dağı (1.806 m.) zirveleri bulu­nur. Kurşunlu'nun Softa sutları, Çerkeş’in Doğu ve Çamlıca Dağları bu sıranın kolla­rıdır. Bu sıranın güneyinde batıdan doğuya doğru Erikli, Sarıkaya, Karakaya, Ilısılık, Yapraklı, Batıbeli, Dumanlı dağları kuzeydeki sıraya paralel olarak uzanırlar. Ankara-Çankırı sınırında, Karataş Şık, Elden, Aydos, Eldiven dağları yer alır. İlin, Kızılırmak’a bakan güney ve güneydoğu kesim­leri ise düzlüktür. Bu dağlar arasında Kur­şunlu deresi, Külburun, Elikkırı, Çerkeş kırları gibi ova özelliğine sahip düzlükler bulunur.

Akarsu ve Göller:

İlin en büyük akarsuyu gü­neyinden geçen Kızılırmak ve il sınırları içinde doğup Çorum sınırında Kızılırmak’a karışan Devrez çayıdır. Acı Çay, Melan, Soğanlı, Terme ve Eskipazar çayları ile Uluçay diğer önemli akarsulardır.

Çankırı’da büyük göl yoktur. Mevcut küçük göllerin yaz mevsiminde suları kuru­yacak kadar azalır. Kış mevsiminde su top­layan bu küçük göllerin başlıcaları; Kur­şunlu’da Çırdak, Karagöl, Bulancak, Sa­zak ve Osman; Şabanözü’nde Kamış, Çan­kırı’da Çivi, Ovacık’ta Sülük’tür.

İklimi:

Büyük bir kısmı Batı Karadeniz Bö­lümü içinde bulunan Çankırı, kuzeyde Ilgaz Dağları tarafından çevrildiğinden deniz tesirlerine kapalıdır. Bu yüzden yazları sıcak ve kurak, kışları sert geçen kara iklimi görülür. Yıllık ortalama sıcaklık 16°C, en soğuk ay ortalaması 0°C, en sıcak ay ortalaması 23,2°C’dir. Bugüne kadar Çankırı’da görülen en yüksek sıcaklık 41,8°C en düşük sıcaklık ise 25°C’dir. Yağışlar en çok ilkbaharda dü­şer. Yıllık ortalama yağış miktarı 400 mm’dir. Kışın yağışlar daha ziyade kar şek­linde düşer. Yıllık ortalama kar yağışlı gün sayısı 32, donlu gün sayısı 50’dir.

Bitki örtüsü:

Tabii bitki örtüsü bozkırdır. İlin kuzey kısımları ormanlıktır. Orman alanları arazinin % 25,4’ünü kaplar. Boz­kırlar daha ziyade güney kesimlerdedir. Or­man alanları, Ilgaz Dağları, Yapraklı, Sarı­kaya, Karakaya, Düvenlik, Ilısılık, Erikli dağları çevrelerinde toplanmıştır. Bu or­manlara daha çok çam, köknar, ardıç, me­şe ağaçları hakimdir. Ilgaz Dağları üzerin­de 1.090 hektar bir alan 1976 da Milli Park ha­line getirilmiştir.

Nüfus:

Toplam nüfusu 85.073 (2013), merkez ilçe nüfusu 74.442, kır nüfusu 10.631, nüfus yoğunluğu 28 dir. Çankırı’da şehirleşme oranı düşüktür. Nü­fusun % 74’ü şehirlerde, % 26’sı kırlık alanlarda yaşar. Merkez ilçe dahil bütün il­çelerin nüfus yoğunluğu Türkiye ortalama­sının altındadır. Merkez ilçede 37 olan yo­ğunluk, Çerkeş’te 19, Kurşunlu’da 28, Ovacık’ta 24, Şabanözü’nde 25’tir. Kır nüfusunda okur-yazar oranı Türkiye ortalamasının üzerinde­dir.

Ekonomi:

Geçiminin büyük bir kısmı tarıma dayanan Çankırı’da 181.982 ha eki­len arazinin % 77,5’i tahıllara, % 17,5’i baklagillere, % l,2’si endüstri bitkilerine, % 3,5’i yumru bitkiler ziraatına ayrılmıştır. Tahıllardan en çok buğday (126.840 ton), arpa (84.960 ton), baklagillerden fiğ (17.750 ton), mercimek (6.080 ton), fasulye (4.231 ton), nohut (1.600 ton), endüstri bitkilerinden şekerpancarı (54.465 ton), pata­tes (171.000 ton) üretilmiştir. Türkiye’de üretilen patatesin % 5,7’si Çankırı’dan el­de edilir. Meyveciliğin de geliştiği ilde en çok ceviz ve elma üretilir. 1980’de 10422 ton elma, 1.200 ton ceviz elde edilmiştir. Hayvancılık tarımın yanında ikinci derece­de kalır. Türkiye hayvan varlığının % 1,2’si Çankırı’dadır. En çok koyun (527.110) ve tiftik keçisi (211.530) beslenir. Sağılan 419.240 baş hayvandan 69.785 ton süt elde edilir. Kişi başına yıllık ortalama 269 lt. Süt düşer. Kümes hayvancılığı ve arıcılık da gelişmiştir. 1980 istatistiklerine göre 726 ton bal ve 49.065.000 yumurta el­de edilmiştir.

Yeraltı Zenginlikleri:

Manganez, asbest, bentonit, çimento hammaddesi, diyatomit, jips, kuarsit, manyezit, mermer, perlit, kil, tuz ve linyit rezervlerinin tespit edildiği Çankı­rı’da tuz ve jips madenleri işletilmektedir.

Yeraltı şifalı kaynak suları bakımından ol­dukça zengin bir ilimizdir. Yalnız tesis nok­sanlığı, bunlardan yeteri kadar istifade edi­lememesine yol açmaktadır. Bu kaplıca ve içmelerin başlıcaları; merkez ilçede Ildızım, Eskipazar’da Bayındır, Sığırcık ve Kısaç, Yapraklı’da Kavakköy içmeleri ile Çer­keş’te Köseoğlu Hamamı ve Çavundur Kaplıcası, Eskipazar’da Akkaya Hamamı ve Kargın Kaplıcası, Şabanözü’nde Karakoçaş Kaplıcası’dır.

Sanayii:

Sanayi fazla gelişmemiştir. El sa­natlarından dericilik ve bakırcılık yapılır. Dokuma tezgahlarında çarşaf ve bez doku­macılığı yapılır. Alçı yapımevleri vardır, il­deki başlıca sanayi kuruluşları Halı Fabri­kası, Un ve Yem Fabrikası ile Tuz fabrikaları’dır.

Ulaşım:

Ulaşım kara ve demir yolu ile sağ­lanır. 1937’de işletmeye açılan Ankara- Zonguldak demiryolu ve Ilgaz üzerinden geçen Ankara-Kastamonu karayolu il mer­kezinden geçer. Ayrıca, Çorum’a da kara­yolu bağlantısı vardır.

Tarihçe:

Daha önceki dönemlerde adı “Gangra” olan şehre Türkler “Kengiri” demişler­dir. Cumhuriyet döneminde ise adı Çankırı olarak kabul edilmiştir. Tarih çağlan bo­yunca Hitit, Frigya, Lidya, Pers, Make­donya, Galatya, Roma ve Bizans hakimiye­tine giren bölgeye, 1071 Malazgirt Zaferi’nden sonra Türkler hakim olmuşlardır. Bir ara tekrar Bizans hakimiyetine giren bölge, daha sonra Danişmentliler tarafından yeniden alınmıştır. Selçuklular döneminde önemli bir Türk şehri olan Çan­kırı, II. Murad zamanında Osmanlı topraklarına katıldı.

Tarihi Eserler:

Çankırı Kalesi: Roma devrinde inşa edil­miş, Selçuklu Danişmentli ve Osmanlı dö­nemlerinde tamir görmüştür.

Camiler:

1- Ulu Cami: Osmanlı dönemi eseridir. XVI. yy’ da Kanuni Sultan Süleyman zama­nında Mimar Sinan tarafından inşa edil­miştir.

2- Taş Mescit: Selçuklu dönemi eseridir. 1235’te Alaattin Keykubat tarafından Şifahane (hastahane) olarak yaptırılmıştır.

3- İmaret Camii: XV. yy’ da Candaroğullarından Kasım Bey tarafından yaptırılmış­tır.

4-Karatekin Türbesi: Çankırı'yı Bizans'tan ilk defa alan Danişmentli komutanlarından Emir Karatekin için inşa edilmiştir.

kategori: 

Yeni yorum ekle

Zircon - This is a contributing Drupal Theme
Design by WeebPal.